HISTORIA ANATOMII / MEDYCYNY

Paulus Pontius – Courtesy of the National Library of Medicine.

Jak dowodzą badania medycyna Hipokratesa miała swój początek w starożytnym Egipcie.1

DIOKLES I PRAKSAGORAS (uczniowie Hipokratesa) stworzyli dokładniejsze dzieła anatomiczne z opisami serca czy naczyń krwionośnych. Jednak te dzieła się nie zachowały.1

STAROŻYTNY EGIPT, ALEKSANDRIA I SZKOŁA ALEKSANDRYJSKA stworzyły warunki do rozwoju anatomii. W Egipcie pochówek zwłok łączył się z balsamowaniem zwłok, wyjęciem narządów wewnętrznych, co sprawiało że Egipcjanie zajmujący się zwłokami mieli możliwość zdobycia wiedzy o trzewiach ludzkich. Dodatkowo uczonym oddawano złoczyńców, aby mogli analizować żywego człowieka.1

HEROFILOS (uczeń Praksagorasa), poznaje anatomię człowieka bezpośrednio z ludzkich zwłok. Dzięki temu poznaje układ pokarmowy, dwunastnicę, dostrzegał naczynia chłonne, dostrzegał różnicę między żyłami a tętnicami. Opisał opony mózgu, mózg wraz z układem komorowym, odróżniał ścięgna od nerwów wskazując że wychodzą z rdzenia i co istotne zauważył ich rolę w czynności mięśni czy w odbieraniu czucia. Zauważał różnicę pomiędzy tchawicą a przełykiem (co do dotychczas nie zawsze było odróżniane).1

Herofilos przedstawił opis części jelita cienkiego, którą nazwał dwunastnicą. Jej długość określił na 12 poprzecznych szerokości palca (nazwa zachowana dotychczas).2

Zaginione dzieła Herofilosa, znane są przede wszystkim z cytatów w pracach Galena.

Rok 130-201 n.e. (Rzym), GALEN (Grek z pochodzenia), który przyczynił się do najświetniejszego rozwoju wiedzy anatomicznej aż do początku XVI wieku. Za czasów Galena nie wykonywano sekcji zwłok, stąd jego spostrzeżenia są oparte na przypadkowych badaniach zwłok np. wyniesionych przez wodę z grobu, czy zbrodniarza zostawionego na pastwę losu i objedzonego przez ptaki. Dlatego jego badania oparte są na sekcjach zwierząt: świń, małp Anatomikai encheireseis. Napisał dzieło anatomiczne oparte na anatomii małp. Dokładnie opisuje czaszkę, mózg, przebieg mięśni (m. in. żwaczy, kręgosłupa, mięśnia szerokiego szyi). Bada dokładnie nerwy w obrębie mózgu (podaje że jest ich 7 par) jak i zna nerwy rdzeniowe. Przedstawia naczynia krwionośne, układ oddechowy i pokarmowy z podziałem na odcinki.1

Pomimo swoich starań Galen popełnił wiele błędów np. stwierdził że człowiek ma czterozrazową wątrobę, podwójny przewód żółciowy, kości przysieczne, nerw węchowy był przedłużeniem mózgu, jama opłucnej zawierała powietrze, śledziona łączyła się kanałem z żołądkiem, a macicę uważał za dwurożną.1

Dzięki swojej ciężkiej pracy i niesamowitemu zaangażowaniu Galen był niesamowitym autorytetem anatomicznym dlatego jego obserwacje i badania owiązywały w zachodniej Europie przez 1500 lat po jego śmierci.1